Görsel efekt sanatçılarının çilesi

24 Şubat 2013’teki Oscar ödül töreninde Pi’nin Yaşamı En İyi Yönetmen (Ang Lee), En İyi Görüntü Yönetmeni (Claudio Miranda) ve En İyi Görsel Efekt (Rhythm & Hues) dallarında ödül aldı. 25 Şubat 2013 itibariyle çok sayıda Facebook ve Twitter kullanıcısı, bu sitelerde isimlerinin yanında duran fotoğraflarını (“profil” fotoğraflarını yani) düz yeşil bir görüntüyle değiştirdiler. Facebook ve Twitter kullanıcılarının, fotoğraflarını yeşile boyamalarının nedeni görsel efekt sanatçılarının sorunlarına dikkat çekmek, onlara destek verdiklerini belli etmekti.

Artık neredeyse her film görsel efektlerden faydalanıyor. Bazı filmler sadece birkaç sahnede görsel efektlerin yardımına başvuruyor (Üç Maymun, Zerre, Moneyball, Sosyal Ağ vb.); bazısıysa hikâyesini anlatmak için tamamen görsel efektlere bel bağlıyor (Yenilmezler, Avatar, Pi’nin Yaşamı vb.). Amerika’da (ve ülkemizde) bir süredir vizyona giren filmlerin çoğunu ikinci gruptaki, “görsel efekt filmi” diye adlandırılan filmler oluşturuyor (Görsel efekt sahneleri sıklıkla “yeşil ekran” yöntemi kullanılarak çekiliyor. Bu yöntemi basite indirgersek: Oyuncular, yeşil bir arka planın önünde filme alınıyorlar; daha sonra yeşil alanlar çeşitli teknikler kullanılarak siliniyor, yerlerine bilgisayarda yaratılan karakter, mekan ve efektler konuyor. Facebook ve Twitter fotoğraflarının, görsel efektçilere destek olmak amacıyla yeşile bürünmesi de bu sebeptendir). Bu tür filmler, büyük reklam kampanyaları ve genelde içeriklerinin gençlere yönelik olması nedeniyle, Dünya’nın hemen her yerinde gösterime giriyor ve yapımcılarına büyük kazançlar sağlıyorlar. Hatta bu filmlerin yönetmenleri ve başrol oyuncuları da bu kazançlara ortak olup, Amerikan sinema sektörünün aranan isimleri oluveriyorlar. Velakin durum, bu filmleri neredeyse yoktan var eden görsel efekt sanatçıları için çok farklı. 

yesil

Amerika’da görsel efekt sektöründe çalışanların oluşturduğu Görsel Efekt Topluluğu (Visual Effects Society; VES) 5 Şubat 2013’te, Pi’nin Yaşamı’nı En İyi Görsel Efekt ödülüne layık gördü. 16 Şubat’ta, Pi’nin Yaşamı’nın görsel efektlerini yapan Rhythm & Hues iflas ettiğini açıkladı. Bu, görsel efekt sektörü için bardağı taşıran son damla oldu; zira, 2012 Eylül’ünde de Digital Domain iflas ettiğini açıklamış, birçok görsel efekt, animasyon ve oyun stüdyosu bazı şubelerini kapatıp yüzlerce çalışanını işten çıkardığını duyurmuştu. Pi’nin Yaşamı’ndaki çalışmalarıyla -kanımca- çıtayı bir hayli yükselten Rhythym & Hues’un iflas etmesi ve bir de filmin yönetmeni Ang Lee’nin “şu efekt işleri de çok pahalı; bunların daha ucuza yapılabilir olması gerekir” mahiyetindeki sözleri görsel efekt sanatçılarını çileden çıkardı. Bunun üzerine, henüz yazarlar ve yönetmenler gibi sendikalaşamamış görsel efektçiler, maaş ve iş koşullarıyla ilgili dertlerini ve beklentilerini duyurmak amacıyla Oscar töreninin yapıldığı tarihte bir gösteri yürüyüşü düzenlediler. Bütün çalışanlarla aynı şeyleri bekliyor görsel efekt çalışanları: maaşlarını zamanında alabilmek, normal saatlerde çalışmak, gerektiğinde fazla mesai ücreti almak, sağlık sigortası vs. Ama belki de en önemlisi icracı veya zanaatçı olarak değil, sanatçı olarak görülmek istiyorlar. Başka bir deyişle, sadece bilgisayar kullanmayı bilen ve yönetmenin (veya görüntü yönetmeninin), yap, dediklerini yapan insanlar olmadıklarını; yaratıcı sürece de katkıda bulunduklarını anlatmak derdindeler.

24 Şubat’taki yürüyüş, belki görsel efektçilerin çalışma koşullarını veya yapımcı ve yönetmenlerin, görsel efektçilerle ilgili görüşlerini bir çırpıda değiştirmedi (En İyi Görsel Efekt Oscar’ını almak için sahneye çıkan Rhythm & Hues çalışanı Bill Westenhofer, görsel efekt sanatçılarının yaşadığı sorunlarla ilgili iki çift laf edecekken mikrofonu kapatıldı!) ama görsel efekt çalışanlarının örgütlenebileceklerini gösterdi; muhakkak sendikalaşma çabalarına da hız kazandırmıştır, diye düşünüyorum. Zira görsel efekt çalışanlarının, yönetmen ve yapımcıların görüşlerini değiştirmesinin yolu örgütlenmelerinden geçiyor (bkz. 1960, 1988 ve 2008 Yazarlar Sendikası grevleri).

  • Amerika’da çalışan bir görsel efekt sanatçısının Ang Lee’ye yazdığı açık mektup, görsel efektçilerin sıkıntılarını daha iyi özetliyor.
  • Son birkaç ayda kapanan stüdyoların ve toplu işten çıkarmaların dökümünü burada bulabilirsiniz.
  • Amerikalı görsel efekt sanatçılarının protestolarına Dünya’nın dört bir yanından destek geldi; 24 Şubat’taki Oscar töreninden sonra Facebook ve Twitter’da filmlerin görsel efektli ve görsel efektsiz hâllerini kıyaslayan fotoğraflar kısa sürede yayıldı.

rhythmHues

lee

Reklamlar
Bu yazı sinema içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s